129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı(-) Hesabı
Niteliği: Ticari ve zirai kazancın elde edilmesi ve idame ettirilmesi ile ilgili olmak şartı ile;
- Dava ve icra safhasında bulunan alacaklar
-
Yapılan protestoya veya yazı ile bir defadan fazla istenilmesine rağmen borçlu tarafından ödenmemiş bulunan dava ve icra takibine değmeyecek derecede küçük alacaklar; şüpheli alacak sayılır ve bu alacaklar için değerleme gününün tasarruf değerine göre karşılık ayrılabilir.
>>>Senetli ve senetsiz alacaklar için karşılık ayrılabilir.
>>>Vadeli alacaklar (vadesi dolmamış) ve teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz. Teminat sınırlı ise teminat altına alınmayan kısım için karşılık ayrılır.
>>> İlk yıl karşılık ayrılmazsa diğer yıl karşılık ayrılıp ayrılmayacağı tartışmalıdır. Genel görüş ayrılamayacağı yönündedir.
>>>Mükellef şüpheli ticari alacakları için karşılık ayırmayabilir. Bu durumda alacak vergi matrahını etkilemez. (Alacağın doğduğu işlemde satış tutarı 600’lü hesaplara kaydedilmiştir). Karşılık ayrılması durumunda ise söz konusu karşılık kar/zarar hesabına aktarılacağından vergi avantajı sağlanacaktır.
>>>Karşılık ayrılmadan alacak değersiz hale gelirse bu alacak “689 Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar” hesabına aktarılarak kapatılır. (659 Diğer Olağan Gider ve Zararlar hesabınının da uygulamada ve muhasebe kitaplarında kullanıldığı görülmekte olup, her iki durum da vergi matrahını aynı şekilde etkilemektedir).
>>>Katma Değer Vergisinden kaynaklanan alacak için;
- VUK’nun 323. maddesinde yer alan şartların mevcut olması,
- Alacağın ilgili dönemin kayıtlarına girmesi,
- Katma değer vergisi beyannamelerinde beyan edilmesi,
halinde şüpheli alacak karşılığı ayrılabilmesi mümkündür. (334 seri nolu VUK Genel Tebliği)
İşleyişi: Karşılık ayrılırken 654 Karşılık Giderleri hesabına borç, bu hesaba alacak kaydedilir.
B 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) A |
Azalışlar(-) |
İlk Kayıt
Artışlar(+)
|
|
|
Örnek:
a) 10/06/2009 tarihinde müşteri Veli Kaplana 500 TL lik mal 3 aylık veresiye satılıyor. % 18 KDV Hariç.
b) 10/12/2009 tarihine kadar müşteriden yazılı olarak birden fazla istenmesine rağmen tahsilat gerçekleştirilemiyor alacak şüpheli hale geliyor ve aynı tutarda karşılık ayrılıyor.
Çözüm a-)
|
------------------10/06/2009----------
120 Alıcılar
120.01 Müşteri Veli Kaplan
600 Yurt İçi Satışlar
391 Hesaplanan KDV
....nolu fatura ile veresiye satış
|
Borç
590
|
Alacak
500
90
|
Çözüm b-)
|
------------------10/12/2009----------
128 Şüpheli Ticari Alacaklar
120 Alıcılar
120.01 Müşteri Veli Kaplan
|
Borç
590
|
Alacak
590
|
B 128 Şüpheli Ticari Alacaklar A |
590 |
|
|
|
|
------------------10/12/2009----------
654 Karşılık Giderleri
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı(-)
|
Borç
590
|
Alacak
590
|
B 129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı(-)A |
|
590
|
|
|
Karşılığın Bilançoda Gösterilmesi
| AKTİF |
Ticaret İşletmesi 10/01/2009 Tarihli Bilançosu |
PASİF |
I. DÖNEN VARLIKLAR...................................0
128 Şüpheli Ticari Alacaklar ...590
129 Şüpheli Ticari Alacaklar 590
Karşılığı(-)
II. DURAN VARLIKLAR..............................................
|
III. KISA VADELİ YABANCI KAYNAK...........
IV. UZUN VADELİ YABANCI KAYNAK..............
V. ÖZ KAYNAKLAR...............................
|
| AKTİF TOPLAM |
|
PASİF TOPLAM |
|
121 Alacak Senetleri
122 Alacak Senetleri Reeskontu(-)
126 Verilen Depozito ve Teminatlar
127 Diğer Ticari Alacaklar
128 Şüpheli Ticari Alacaklar
129 Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı(-)
|